کاربرگ و PDF فارسی چهارم فارسی پنجم
کاربرگ «ح» یا «ه» کلاس چهارم و پنجم (PDF رایگان برای املا)
فارسی چهارم و پنجم ۳ دقیقه مطالعه بروزرسانی ۱۵ مهر ۱۴۰۵
«ح» و «ه» در گفتار ما یک صدا دارند. بچه «حرکت» را می‌شنود و «هرکت» می‌نویسد، یا برعکس «شحر» به‌جای «شهر». این دو کاربرگ برای همین است: هر برگه ۱۸ کلمه از متن خود کتاب فارسی همان پایه دارد و جای «ح» و «ه» در همه خالی است. چند کلمهٔ «ه»دار هم لای بقیه هست تا بچه نتواند فرض کند هر جای خالی «ح» است.
در شمارش کتاب‌ها یک نکتهٔ کاربردی پیدا شد: در فارسی پنجم ۷۶ کلمهٔ متفاوت «ح» دارند، ۱۸ تا بیشتر از فارسی چهارم. ولی تکرار چند کلمه سنگین است: خانوادهٔ «حال» (حال، حالا، حالت، خوشحال) در ۱۲ درس از ۱۵ درس فارسی چهارم و ۱۰ درس فارسی پنجم آمده است. اول این‌ها را محکم کنید.
داده: «ح» در کتاب‌های فارسی چقدر است
متن هم‌ترازشدهٔ همهٔ درس‌های فارسی دوم تا ششم را شمردیم. هر کلمه‌ای که «ح» داشت یک بار حساب شد، هر چند بار هم که تکرار شده بود. شکل‌هایی مثل «حمله» و «حمله‌ی» یکی شمرده شدند. اسم آدم‌ها، مثل «حسین» و «محمّد»، هم جزو شمارش‌اند، چون آن‌ها را هم باید درست نوشت.
| فارسی دوم | ۳۷کلمه |
|---|---|
| فارسی سوم | ۵۴کلمه |
| فارسی چهارم | ۵۸کلمه |
| فارسی پنجم | ۷۶کلمه |
| فارسی ششم | ۵۸کلمه |
شمارش کلمهٔ متفاوت (نه دفعهٔ تکرار) در متن درس‌های کتاب گویا؛ شکل جمع و «ی» آخر یکی شمرده شده؛ اسم‌های خاص هم هست.
اگر تکرارها را هم بشماریم، کلمه‌های «ح»دار در فارسی چهارم ۱۴۲ بار و در فارسی پنجم ۱۵۸ بار آمده‌اند. در هر دو کتاب، ۱۴ درس از ۱۵ درس دست‌کم یک کلمهٔ «ح»دار دارد. یعنی تقریباً هر دیکتهٔ شب یکی دو تا از این کلمه‌ها را دارد.
کاربرگ کلاس چهارم
درس اول فارسی چهارم، «آفریدگار زیبایی»، هم «حشرات» و «صحبت» دارد و هم «سطح»؛ برای شروع خوب است. «صبح» و «هوا» را در درس ۲، «کوچ پرستوها» می‌بینید و «خوشحال» در درس ۳، «راز نشانه‌ها» هست. برگهٔ کامل هر سه درس رایگان است. «حیاط» و «شهر» هر دو در درس ۷، «مهمان شهر ما»، آمده‌اند.
کاربرگ کلاس پنجم
«محکم»، «کوه» و «مهربان» از درس ۱ فارسی پنجم، «تماشاخانه» آمده‌اند. «شهر» و «حال» در درس ۳، «رازی و ساخت بیمارستان» هستند. «حوادث»، «صاحب» و «حرف» هر کدام در سه درس جدا آمده‌اند و در کلاس پنجم زیاد دیکته می‌شوند. همهٔ درس‌ها در صفحهٔ فارسی پنجم و صفحهٔ فارسی چهارم هست.
یک قاعدهٔ کوچک که به کار می‌آید
«ه» آخر کلمه که صدای «ـِ» می‌دهد، مثل «لحظه» و «همه»، هیچ‌وقت «ح» نیست. پس در کاربرگ، جای خالیِ آخر «لحظه» حتماً «ه» است. این را قبل از برگه به بچه بگویید. برای بقیهٔ جاها قاعده‌ای نیست و باید شکل کلمه در ذهنش بماند.
چطور از این کاربرگ‌ها استفاده کنیم
- روز اول، خانوادهٔ «حال». «حال، حالا، خوشحال، احوال‌پرسی»؛ همه با «ح». دو دقیقه بلند بخوانید تا بچه شکلشان را ببیند.
- روز دوم، برگه بدون کمک. حدس‌هایش را پاک نکنید؛ همان‌ها نشان می‌دهد کجا را با «ه» قاطی می‌کند.
- با پاسخ‌نامهٔ پایین برگه تصحیح کنید. اگر کلمه‌های «ه»دار مثل «شهر» را «ح» گذاشته، یعنی دارد حدس می‌زند، نه این‌که کلمه را نشناسد.
- غلط‌ها را روی خط‌های پایین برگه یک بار دیگر بنویسد. با دقت، نه ده بار.
- آخر هفته، فقط همان غلط‌ها را دیکته بگویید. یک برگه در هفته کنار دیکتهٔ شب کافی است.
برای حرف‌های هم‌صدای دیگر هم کاربرگ داریم: کاربرگ «ذ، ز، ض، ظ» و کاربرگ «ق» یا «غ». سهم هر دام در کل کتاب‌ها را در غلط‌های رایج املایی دبستان آورده‌ایم.
اگر شب‌ها وقت گفتن دیکته ندارید، املاگو متن همان درس را با صدای کتاب گویا بازه‌به‌بازه برای بچه می‌خواند. نصبش رایگان است و درس‌های اول هر پایه رایگان‌اند؛ بقیهٔ درس‌ها در نسخهٔ پرو هستند.
