کاربرگ و PDF فارسی پنجم فارسی ششم
کاربرگ «ع» و همزه کلاس پنجم و ششم (PDF رایگان املا)
فارسی پنجم و ششم ۴ دقیقه مطالعه بروزرسانی ۱۸ مهر ۱۴۰۵
«ع» در گفتار ما تقریباً شنیده نمی‌شود. بچه «مطالعه» را «مطالئه» یا «مطاله» می‌نویسد و «شعر» را «شئر». همزه هم همین‌طور است: «تأثیر» را «تاثیر» می‌نویسد و «مسئله» را «مسعله». این دو کاربرگ برای همین ساخته شده‌اند. هر برگه ۱۸ کلمه از متن خود کتاب فارسی همان پایه دارد و جای «ع» و همزه در همه خالی است. بچه باید بین «ع»، «أ» و «ئ» انتخاب کند.
در شمارش کتاب‌ها دو چیز معلوم شد. اول اینکه «ع» با بالا رفتن پایه بیشتر می‌شود: در فارسی ششم ۸۵ کلمهٔ متفاوت «ع» دارند، در حالی که فارسی دوم ۳۱ تا داشت. دوم اینکه همزه کم است: در کل فارسی پنجم ۷ کلمه و در فارسی ششم ۴ کلمه. پس برای همزه چند کلمهٔ مشخص را حفظ کنید؛ وقت اصلی را برای «ع» بگذارید.
داده: «ع» در کتاب‌های فارسی چقدر است
متن هم‌ترازشدهٔ همهٔ درس‌های فارسی دوم تا ششم را شمردیم. هر کلمه‌ای که «ع» داشت یک بار حساب شد، هر چند بار هم تکرار شده بود. شکل‌هایی مثل «علف» و «علف‌ها» یکی شمرده شدند. اسم‌های خاص، مثل «سعدی» و «عبدالله»، هم در شمارش هستند.
| فارسی دوم | ۳۱کلمه |
|---|---|
| فارسی سوم | ۶۹کلمه |
| فارسی چهارم | ۷۴کلمه |
| فارسی پنجم | ۷۷کلمه |
| فارسی ششم | ۸۵کلمه |
شمارش کلمهٔ متفاوت (نه دفعهٔ تکرار) در متن درس‌های کتاب گویا؛ شکل جمع و «ی» آخر یکی شمرده شده؛ اسم‌های خاص هم هست.
اگر تکرارها را هم بشماریم، کلمه‌های «ع»دار در فارسی پنجم ۱۶۰ بار و در فارسی ششم ۱۳۷ بار آمده‌اند. هر ۱۵ درس فارسی پنجم و ۱۲ درس از ۱۳ درس فارسی ششم دست‌کم یک کلمهٔ «ع»دار دارند. یعنی تقریباً در هر دیکتهٔ شبِ این دو پایه چند کلمهٔ «ع»دار هست.
پرتکرارترین‌ها هم ارزش دانستن دارند. در فارسی پنجم «شجاعت» ۱۱ بار و «بعد» ۱۰ بار آمده و «دفاع» در ۴ درس جدا. در فارسی ششم «معلّم» ۷ بار و «علم» و «عمل» هر کدام ۶ بار.
کاربرگ کلاس پنجم
درس اول فارسی پنجم، «تماشاخانه»، برای شروع از همه بهتر است: «عظمت»، «عظیم»، «عجیب»، «مطالعه» و «تأمّل» همه در همین درس هستند. «تأثیر» در درس ۲، «فضل خدا» آمده و «مسئله» و «معلوم» در درس ۳، «رازی و ساخت بیمارستان». برگهٔ دیکتهٔ این سه درس رایگان است. «شجاعت» و «دفاع» بیشتر در درس‌های ۸ و ۱۴ می‌آیند و بهتر است پیش از رسیدن به آن درس‌ها تمرین شوند.
کاربرگ کلاس ششم
درس ۲ فارسی ششم، «پنجره‌های شناخت»، پر از کلمه‌های «ع»دار است: «معلّم»، «علم»، «عمل»، «موضوع»، «رعایت» و «عجله» همه از همین درس آمده‌اند. «نعمت» در درس ۱، «معرفت آفریدگار» است. «تألیف» و «تأخیر» در درس ۹ آمده‌اند؛ همزه‌های فارسی ششم بیشتر در همین درس و درس ۱۰ هستند. فهرست همهٔ درس‌ها در صفحهٔ فارسی ششم و صفحهٔ فارسی پنجم هست.
دو قاعدهٔ کوچک که به کار می‌آید
- «تأ» اول کلمه. از ۱۱ کلمهٔ همزه‌دار فارسی پنجم و ششم، ۵ تا با «تأ» شروع می‌شوند: «تأثیر»، «تأمّل»، «تأسیس»، «تألیف» و «تأخیر». این پنج تا را با هم یاد بدهید تا بچه الگو را ببیند.
- «ئ» و بقیه. «مسئله»، «مطمئن» و «مأمور» قاعدهٔ ساده‌ای ندارند. تعدادشان کم است؛ با شکلشان حفظ شوند.
برای «ع» قاعده‌ای که همیشه جواب بدهد نیست. بهترین کمک، کلمه‌های هم‌خانواده است: اگر بچه بداند «علم» با «معلّم» و «عالم» یک خانواده‌اند، «ع» را در هر سه درست می‌گذارد. برای پیدا کردن هم‌خانواده‌ها از کلمات هم‌خانوادهٔ املای چهارم هم می‌شود شروع کرد.
چطور از این کاربرگ‌ها استفاده کنیم
- روز اول، یک خانواده. «علم، معلّم، عالم، علوم» را بلند بخوانید و بگذارید بچه بگوید کدام حرف در همه مشترک است.
- روز دوم، برگه بدون کمک. جواب‌های غلط را پاک نکنید؛ همان‌ها نشان می‌دهد «ع» را با چه چیزی قاطی می‌کند.
- با پاسخ‌نامهٔ پایین برگه تصحیح کنید. اگر جای «أ» را خالی گذاشته یا «ا» نوشته، فقط آن چند کلمهٔ همزه‌دار را جدا کنید.
- غلط‌ها را روی خط‌های پایین برگه یک بار دیگر بنویسد. با دقت، نه ده بار.
- آخر هفته، همان غلط‌ها را دیکته بگویید. یک برگه در هفته کنار دیکتهٔ شب کافی است.
برای حرف‌های هم‌صدای دیگر هم کاربرگ داریم: کاربرگ «ح» یا «ه» چهارم و پنجم و کاربرگ «ذ، ز، ض، ظ». سهم هر دام در کل کتاب‌ها را هم در غلط‌های رایج املایی دبستان آورده‌ایم.
اگر شب‌ها وقت گفتن دیکته ندارید، املاگو متن همان درس را با صدای کتاب گویا بازه‌به‌بازه برای بچه می‌خواند. نصبش رایگان است و درس‌های اول هر پایه رایگان‌اند؛ بقیهٔ درس‌ها در نسخهٔ پرو هستند.
